Chủ doanh nhiệp nên học Kế Toán hay Quản trị kinh doanh?

Chủ doanh nghiệp nên học Kế toán hay Quản trị kinh doanh? Kế toán phù hợp với người muốn kiểm soát tài chính, dòng tiền và số liệu; Quản trị kinh doanh phù hợp với người cần phát triển tư duy chiến lược, nhân sự, bán hàng và vận hành. Lựa chọn nên dựa trên mục tiêu và điểm nghẽn thực tế của doanh nghiệp.

1. Góc nhìn thực tế: Nỗi đau của chủ doanh nghiệp khi thiếu một trong hai kỹ năng

Một doanh nghiệp có thể bán hàng rất tốt nhưng vẫn gặp khó khăn về dòng tiền. Ngược lại, doanh nghiệp kiểm soát chi phí chặt chẽ nhưng thiếu chiến lược tăng trưởng cũng khó mở rộng quy mô.

1.1. Thiếu kiến thức Kế toán: Có doanh thu nhưng chưa chắc hiểu sức khỏe tài chính

Một trong những sai lầm phổ biến khi kinh doanh là đồng nhất doanh thu với lợi nhuận, hoặc lợi nhuận với lượng tiền thực tế doanh nghiệp đang có.

Một công ty có thể tăng doanh thu nhưng đồng thời công nợ tăng, chi phí vận hành lớn, hàng tồn kho cao và dòng tiền thiếu hụt. Nếu không hiểu số liệu Kế toán, chủ doanh nghiệp rất dễ nhìn thấy tăng trưởng doanh thu nhưng không nhận ra những vấn đề tài chính phía sau.

1.2. Thiếu kiến thức Quản trị kinh doanh: Doanh nghiệp khó phát triển thành hệ thống

Ở chiều ngược lại, chủ doanh nghiệp có thể kiểm soát tài chính tốt nhưng vẫn gặp tình trạng việc gì cũng phải qua mình: Sales gặp vấn đề phải xử lý, nhân sự nghỉ phải tuyển, Marketing không hiệu quả phải trực tiếp kiểm tra.

Khi đó, vấn đề không còn nằm ở tài chính mà ở quản trị, phân quyền và vận hành. Kiến thức Ngành Quản trị kinh doanh giúp người lãnh đạo có góc nhìn rộng hơn về chiến lược, marketing, bán hàng, nhân sự và tổ chức doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Tố chất để học giỏi ngành kế toán

2. Khi nào chủ doanh nghiệp nên ưu tiên học Kế toán?

Kế toán đáng được ưu tiên khi vấn đề lớn nhất của doanh nghiệp nằm ở dòng tiền, chi phí, lợi nhuận, kiểm soát tài chính hoặc khả năng đọc hiểu số liệu. Khi không thực sự biết doanh nghiệp đang lãi bao nhiêu. “Có tiền trong tài khoản” và “doanh nghiệp có lợi nhuận” là hai vấn đề khác nhau.

Chủ doanh nghiệp cần hiểu được những câu hỏi như:

• Doanh thu đến từ đâu?
• Chi phí nào đang tăng?
• Sản phẩm nào có biên lợi nhuận tốt?
• Khách hàng đang nợ doanh nghiệp bao nhiêu?
• Doanh nghiệp đang nợ nhà cung cấp bao nhiêu?
• Dòng tiền có đủ duy trì hoạt động không?

Kiến thức Ngành Kế toán giúp người quản lý đọc và đặt câu hỏi từ số liệu, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào báo cáo của nhân viên. Khi doanh nghiệp gặp vấn đề về dòng tiền và chi phí, có những doanh nghiệp tăng trưởng doanh thu nhanh nhưng càng bán càng thiếu tiền. Nguyên nhân có thể đến từ chính sách công nợ, tồn kho, chi phí cố định, biên lợi nhuận hoặc cách phân bổ vốn.

Trong trường hợp này, chủ doanh nghiệp nên ưu tiên bổ sung kiến thức về Kế toán quản trị, dòng tiền, ngân sách và phân tích chi phí. Mục tiêu không phải trở thành kế toán viên mà là hiểu:

Tiền đang được tạo ra ở đâu, bị giữ ở đâu và đang được sử dụng hiệu quả hay chưa.

Khi muốn kiểm soát tốt hơn bộ phận Kế toán, chủ doanh nghiệp có thể thuê kế toán viên, kế toán trưởng hoặc đơn vị dịch vụ bên ngoài thực hiện nghiệp vụ. Nhưng việc thuê người có chuyên môn không đồng nghĩa người lãnh đạo hoàn toàn tách khỏi vấn đề tài chính.

Người quản lý vẫn cần biết:

• Nên yêu cầu báo cáo gì;
• Chỉ số nào cần theo dõi;
• Khi nào số liệu bất thường;
• Rủi ro nào cần hỏi lại;
• Vấn đề nào cần trao đổi với chuyên gia kế toán, thuế hoặc pháp lý.

Vì vậy, với doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp đang khó kiểm soát dòng tiền hoặc người sáng lập yếu về tài chính, Kế toán có thể là hướng nên ưu tiên trước.

3. Khi nào chủ doanh nghiệp nên ưu tiên học Quản trị kinh doanh?

Nếu Kế toán giúp người lãnh đạo nhìn sâu vào sức khỏe tài chính thì Quản trị kinh doanh giúp nhìn doanh nghiệp như một hệ thống. Ngành học này phù hợp hơn khi bài toán chính đã chuyển từ “Làm sao kiểm soát?” sang “Làm sao tăng trưởng mà doanh nghiệp vẫn vận hành tốt?”

3.1. Khi doanh nghiệp muốn mở rộng quy mô

Khi quy mô còn nhỏ, người sáng lập có thể trực tiếp bán hàng, quản lý nhân sự và kiểm soát hoạt động. Nhưng khi số lượng nhân viên, khách hàng và phòng ban tăng lên, cách quản lý dựa trên kinh nghiệm cá nhân bắt đầu bộc lộ giới hạn.

Lúc này, chủ doanh nghiệp cần hiểu rộng hơn về chiến lược kinh doanh, nghiên cứu thị trường, marketing, bán hàng, quản trị nhân sự, tổ chức và phân bổ nguồn lực. Đây là nhóm kiến thức mà Quản trị kinh doanh có lợi thế.

3.2. Khi doanh nghiệp phụ thuộc quá nhiều vào người sáng lập

Một dấu hiệu rất rõ là CEO nghỉ vài ngày thì công việc bắt đầu đình trệ.

Khi đó, vấn đề có thể không nằm ở việc nhân viên chưa đủ giỏi mà ở chỗ doanh nghiệp chưa xây dựng được hệ thống phân quyền, quy trình và cơ chế quản trị phù hợp. Học Quản trị kinh doanh giúp người chủ chuyển dần từ tư duy “Tôi phải làm tốt mọi việc” sang “Tôi phải xây dựng một tổ chức có thể vận hành mà không phụ thuộc hoàn toàn vào tôi.”

3.3. Khi cần nâng cao năng lực lãnh đạo và ra quyết định chiến lược

Doanh nghiệp càng phát triển, các quyết định của người đứng đầu càng liên quan đến nhiều bộ phận cùng lúc: có nên mở thêm thị trường, tăng ngân sách marketing, tuyển thêm nhân sự, phát triển sản phẩm mới hay huy động thêm vốn.

Những quyết định như vậy đòi hỏi người lãnh đạo phải kết nối được thị trường – khách hàng – nhân sự – tài chính – vận hành. Vì vậy, Quản trị kinh doanh phù hợp với chủ doanh nghiệp muốn nâng cao tư duy quản trị tổng thể và năng lực ra quyết định dài hạn.

>>> Xem thêm: Quản trị kinh doanh học những môn gì

4. So sánh Kế toán và Quản trị kinh doanh dành cho chủ doanh nghiệp

Đặt dưới góc nhìn của người điều hành, Kế toán và Quản trị kinh doanh không phải hai lựa chọn đối lập. Mỗi ngành giải quyết một nhóm vấn đề khác nhau trong doanh nghiệp. Kế toán thiên về kiểm soát tài chính, chi phí, dòng tiền và cung cấp dữ liệu phục vụ quyết định; trong khi Quản trị kinh doanh giúp người học có góc nhìn rộng hơn về chiến lược, thị trường, nhân sự và vận hành.

Tiêu chí	Kế toán	Quản trị kinh doanh
Trọng tâm	Tài chính, chi phí, dòng tiền, số liệu	Chiến lược, thị trường, nhân sự, vận hàn
Mục tiêu	Kiểm soát và sử dụng nguồn lực tài chính hiệu quả	Tổ chức và phát triển hoạt động kinh doanh
Tư duy	Chính xác, logic, dựa trên dữ liệu	Tổng thể, chiến lược, hướng tới tăng trưởng
Kiến thức nổi bật	Kế toán, thuế, tài chính, báo cáo, kiểm soát chi phí	Marketing, bán hàng, nhân sự, chiến lược, vận hành
Phù hợp khi	Khó kiểm soát tiền, chi phí, lợi nhuận	Khó quản lý đội ngũ, thị trường và tăng trưởng
Giá trị với chủ doanh nghiệp	Hiểu và kiểm soát sức khỏe tài chính	Nhìn và quản trị doanh nghiệp như một hệ thống

Nếu doanh nghiệp có doanh thu nhưng thường xuyên thiếu tiền, không xác định rõ lợi nhuận thực tế hoặc người điều hành phụ thuộc quá nhiều vào bộ phận Kế toán, kiến thức Kế toán sẽ hữu ích hơn.

Ngược lại, nếu tài chính tương đối ổn định nhưng doanh nghiệp khó tăng trưởng, đội ngũ thiếu phối hợp, người sáng lập phải can thiệp vào hầu hết công việc hoặc chưa có chiến lược phát triển rõ ràng, Quản trị kinh doanh có thể phù hợp hơn.

Tuy nhiên, không nên cứng nhắc cho rằng doanh nghiệp mới thành lập phải học Kế toán còn doanh nghiệp lâu năm phải học Quản trị kinh doanh. Một công ty hoạt động nhiều năm vẫn có thể gặp vấn đề nghiêm trọng về dòng tiền, trong khi một doanh nghiệp mới thành lập đã có thể cần giải quyết bài toán nhân sự, thị trường và mô hình vận hành. Vì vậy, chủ doanh nghiệp nên học Kế toán hay Quản trị kinh doanh phụ thuộc trước hết vào điểm yếu hiện tại của chính doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Học ngành Quản trị kinh doanh ra làm gì

5. Lộ trình học phù hợp cho chủ doanh nghiệp bận rộn

Sai lầm của một số người điều hành là muốn học thật nhiều kiến thức trong thời gian ngắn. Kế toán, tài chính, marketing, nhân sự, bán hàng, chiến lược và quản trị đều quan trọng, nhưng không phải kiến thức nào cũng cần được ưu tiên cùng một lúc.

Chủ doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc xác định vấn đề mình đang cần giải quyết. Nếu thường xuyên nhận báo cáo nhưng không hiểu các con số nói lên điều gì, không kiểm soát tốt chi phí, lợi nhuận hay dòng tiền, có thể ưu tiên bổ sung kiến thức Kế toán và tài chính trước. Những nội dung về Kế toán quản trị, đọc báo cáo tài chính, ngân sách, chi phí, dòng tiền và thuế sẽ giúp người điều hành xây dựng nền tảng để kiểm soát doanh nghiệp tốt hơn.

Ngược lại, nếu vấn đề nằm ở việc mở rộng thị trường, quản lý nhân sự, xây dựng đội ngũ hoặc tổ chức hoạt động giữa các phòng ban, kiến thức Quản trị kinh doanh sẽ phù hợp hơn. Người học có thể tập trung vào chiến lược, marketing, bán hàng, quản trị nhân sự, vận hành và kỹ năng lãnh đạo. Điều quan trọng là không học Ngành Kế toán để làm thay kế toán viên và cũng không học Quản trị kinh doanh để tự mình làm tất cả công việc trong doanh nghiệp.

Người lãnh đạo cần học để biết:

• Giao đúng việc cho đúng người;
• Đặt mục tiêu và tiêu chuẩn phù hợp;
• Đọc và đánh giá báo cáo;
• Phát hiện vấn đề cần can thiệp;
• Đặt đúng câu hỏi cho người phụ trách;
• Có đủ cơ sở để đưa ra quyết định.

Ví dụ, một chủ doanh nghiệp không nhất thiết phải tự lập báo cáo dòng tiền nhưng cần hiểu báo cáo đó phản ánh điều gì. Họ không nhất thiết tự chạy quảng cáo nhưng cần biết chi phí marketing đang tạo ra kết quả kinh doanh như thế nào. Tương tự, họ không cần trực tiếp tuyển từng nhân viên nhưng phải hiểu doanh nghiệp cần cơ cấu nhân sự ra sao để đạt mục tiêu.

Đó cũng là lý do với người muốn xây dựng nền tảng bài bản và lâu dài, việc học ở trình độ đại học có ý nghĩa khác với một khóa đào tạo nghiệp vụ ngắn hạn. Khóa ngắn hạn phù hợp khi cần giải quyết một kỹ năng cụ thể, trong khi chương trình đại học cung cấp hệ thống kiến thức rộng và có tính nền tảng hơn.

Nếu đang điều hành doanh nghiệp và khó tham gia chương trình học tập trung, người học có thể cân nhắc các chương trình đào tạo linh hoạt để vừa duy trì công việc vừa hoàn thiện kiến thức. Khi lựa chọn, nên xem xét chương trình đào tạo, hình thức học, điều kiện đầu vào và mức độ phù hợp với mục tiêu nghề nghiệp thay vì chỉ dựa vào tên ngành.

6. Học Kế toán và Quản trị kinh doanh từ xa tại Đại học Kinh tế Quốc dân

Với chủ doanh nghiệp và người đang đi làm, việc học tập trung thường khó sắp xếp. Chương trình Đào tạo từ xa Đại học Kinh tế Quốc dân – NEU E-Learning là lựa chọn có thể tham khảo để vừa duy trì công việc, vừa hoàn thiện kiến thức ở trình độ đại học.

6.1. Ai nên lựa chọn ngành Kế toán?

Ngành Kế toán phù hợp để cân nhắc với người muốn xây dựng kiến thức bài bản về kế toán, tài chính, số liệu và kiểm soát chi phí. Với chủ doanh nghiệp, nền tảng này còn hỗ trợ việc đọc hiểu báo cáo, theo dõi tình hình tài chính và làm việc hiệu quả hơn với bộ phận Kế toán.

6.2. Ai nên lựa chọn ngành Quản trị kinh doanh?

Quản trị kinh doanh phù hợp hơn với người muốn phát triển kiến thức về quản trị, chiến lược, nhân sự, marketing và vận hành doanh nghiệp. Đây là hướng đáng cân nhắc nếu mục tiêu là nâng cao tư duy quản lý và có góc nhìn tổng thể hơn về hoạt động kinh doanh.

Quan trọng nhất, lựa chọn giữa Kế toán và Quản trị kinh doanh nên dựa trên mục tiêu nghề nghiệp và khoảng trống kiến thức mà người học đang cần bổ sung.

Kết luận

Chủ doanh nghiệp nên học Kế toán hay Quản trị kinh doanh? Kế toán phù hợp hơn khi người điều hành muốn hiểu sâu về tài chính, dòng tiền, chi phí và kiểm soát số liệu. Quản trị kinh doanh phù hợp khi mục tiêu là nâng cao tư duy chiến lược, quản lý nhân sự, phát triển thị trường và xây dựng hệ thống vận hành.

Trong thực tế, người lãnh đạo doanh nghiệp cần kiến thức của cả hai lĩnh vực ở những mức độ khác nhau. Tuy nhiên, không nhất thiết phải học mọi thứ cùng lúc. Hãy xác định điểm nghẽn lớn nhất của doanh nghiệp và năng lực bản thân còn thiếu để lựa chọn hướng học phù hợp.

Sau cùng, giá trị của việc học đối với một chủ doanh nghiệp không nằm ở việc biết làm thay nhân viên, mà ở khả năng hiểu đúng vấn đề, kiểm soát được hoạt động và đưa ra quyết định tốt hơn cho doanh nghiệp.